Trong suốt lịch sử, việc kiểm soát tiền tệ là một trong những đòn bẩy mạnh mẽ nhất của chính quyền nhà nước. Những người cai trị từ lâu đã hiểu rằng bất cứ ai phát hành và quản lý tiền tệ cũng sẽ điều khiển nền kinh tế và nói rộng hơn là chính xã hội.
Ở thời Tudor England, “Cuộc suy thoái lớn” của Henry VIII từ năm 1542 đến năm 1551 đã làm giảm hàm lượng bạc trong đồng xu từ hơn 90% xuống chỉ còn một phần ba, tất nhiên là để lại chân dung của nhà vua tỏa sáng trên bề mặt. Chính sách này tài trợ cho chiến tranh và sự xa hoa của triều đình, nhưng cũng gây ra lạm phát và mất lòng tin của công chúng vào tiền đúc.
Nhiều thế kỷ trước, các hoàng đế La Mã đã sử dụng thủ thuật tương tự với đồng denarius, giảm dần hàm lượng bạc trong đó cho đến thế kỷ thứ 3 sau Công nguyên, nó chỉ chứa nhiều hơn một lượng nhỏ, làm suy yếu uy tín của nó và góp phần gây bất ổn kinh tế.
Bên ngoài châu Âu, mô hình tương tự cũng được duy trì. Ở Trung Quốc thế kỷ 11, triều đại nhà Tống đã đi tiên phong trong lĩnh vực tiền giấy, mở rộng quyền kiểm soát của nhà nước đối với thuế và thương mại. Đây là một sự đổi mới mang tính đột phá, nhưng các triều đại sau này như nhà Minh lại phát hành tiền giấy quá mức, gây ra lạm phát và mất niềm tin vào tiền tệ.
Những tình tiết như vậy nhấn mạnh một sự thật vượt thời gian:tiền bạc không bao giờ trung tính. Nó luôn là một công cụ quản trị - dù là nhằm thể hiện quyền lực, củng cố quyền kiểm soát hay che giấu sự yếu kém về tài chính. Việc thành lập các ngân hàng trung ương, từ Ngân hàng Anh năm 1694 đến Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ năm 1913, đã chính thức hóa quyền lực đó.
Phần Thông tin chuyên sâu cam kết cung cấp báo chí dạng dài chất lượng cao. Các biên tập viên của chúng tôi làm việc với các học giả thuộc nhiều nền tảng khác nhau, những người đang giải quyết nhiều thách thức xã hội và khoa học.
Ngày nay, câu chuyện tương tự đang bước vào một chương kỹ thuật số mới. Như Axel van Trotsenburg, giám đốc điều hành cấp cao của Ngân hàng Thế giới, đã viết vào năm 2024:“Việc áp dụng số hóa không còn là một lựa chọn nữa mà là một điều cần thiết”. Bằng cách này, ý của ông không chỉ đơn giản là chuyển sang ngân hàng trực tuyến mà còn tạo ra các loại tiền tệ mà chúng ta sử dụng và các cơ chế điều chỉnh nó hoàn toàn bằng kỹ thuật số.
Giống như những người cai trị đã từng cắt bớt tiền xu hoặc tiền giấy được in quá nhiều, các chính phủ hiện đang thử nghiệm xem tiền kỹ thuật số có thể mở rộng phạm vi tiếp cận của họ đến mức nào – cả trong và ngoài biên giới quốc gia. Tất nhiên, các chính phủ và hệ thống chính trị khác nhau có những ý tưởng rất khác nhau về cách thiết kế đồng tiền trong tương lai.
Vào tháng 3 năm 2024, cựu Tổng thống Trump, trở lại con đường hối hả, đã tuyên bố:“Với tư cách là tổng thống của các bạn, tôi sẽ không bao giờ cho phép tạo ra một loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương”. Đó là một thời điểm trong chiến dịch tranh cử nhưng cũng là một loạt đạn trong một trận chiến lớn hơn nhiều – không chỉ vì tương lai của tiền bạc mà còn vì ai sẽ kiểm soát nó.
Ở Hoa Kỳ, việc phát hành tiền tệ – dù dưới hình thức tiền mặt thực tế hay tiền gửi ngân hàng kỹ thuật số và thanh toán điện tử – theo truyền thống đều được độc quyền bởi Cục Dự trữ Liên bang (thường được gọi là “Fed”), một tổ chức kỹ trị được thiết kế để hoạt động độc lập với chính phủ dân cử và các viện. Nhưng thái độ thù địch của Trump đối với Fed đã được ghi chép rõ ràng và ồn ào.
Trong nhiệm kỳ thứ hai của mình, Trump đã công khai chỉ trích chủ tịch Fed, Jerome Powell, gọi ông là “kẻ ngu ngốc cứng đầu” về các chính sách lãi suất của mình và thậm chí còn đưa ra ý tưởng thay thế ông. Sự khó chịu của Trump đối với quyền tự chủ của Fed gợi lại các phong trào dân túy trước đó, chẳng hạn như chiến dịch thập niên 1830 của Tổng thống Andrew Jackson chống lại Ngân hàng Thứ hai của Hoa Kỳ, khi giới tinh hoa tài chính liên bang bị coi là trở ngại cho việc kiểm soát tiền tệ một cách dân chủ.
Vào tháng 3 năm 2025, khi Trump ban hành lệnh hành pháp thành lập Quỹ dự trữ Bitcoin chiến lược, ông đã báo hiệu việc mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến thể chế này. Bằng cách kết hợp bitcoin vào dự trữ chính thức của Hoa Kỳ, nền kinh tế lớn nhất thế giới lần đầu tiên cho phép sử dụng nó như một phần của cơ sở hạ tầng tài chính nhà nước.
Đối với một nhà lãnh đạo như Trump, người luôn tìm cách phá vỡ, vượt qua hoặc thống trị các tổ chức độc lập – từ cơ quan tư pháp đến cơ quan tình báo – ý tưởng thay thế ảnh hưởng của Fed bằng một hệ sinh thái tiền điện tử phù hợp với nhà nước có thể là hành động khẳng định hành pháp cuối cùng.
Một bước như vậy định hình lại bitcoin không chỉ là một mốt đầu tư hay dự phòng tội phạm; nó đang được rút ra khỏi hệ thống tiền tệ chính thức – ít nhất là ở Mỹ.
Nhìn chung, Bitcoin là loại tiền điện tử có giá trị nhất thế giới (tại thời điểm viết bài, một đồng xu có giá trị khoảng 120.000 USD) sau khi thiết lập mức cao kỷ lục vào tháng 8 năm 2025. Giống như vàng, giá trị của nó được đảm bảo một phần bởi nguồn cung hữu hạn và tính bảo mật của nó bằng công nghệ chuỗi khối khiến nó không thể bị hack.
Đối với hầu hết những người mua bitcoin, giá trị quan trọng của nó không phải là tiền tệ mà là một sản phẩm đầu tư đầu cơ - một loại “vàng kỹ thuật số” hoặc cổ phiếu có rủi ro cao mà các nhà đầu tư mua với hy vọng kiếm được lợi nhuận lớn. Nhiều người thực sự đã kiếm được hàng triệu USD từ việc mua hàng của họ.
Nhưng giờ đây, đặc biệt nhờ vào cách tiếp cận tích cực ủng hộ tiền điện tử và chống ngân hàng trung ương của Trump, vai trò tiềm năng của bitcoin như một phần của một dạng tiền kỹ thuật số mới do nhà nước kiểm soát đang được chú ý hơn bao giờ hết.
Việc Trump coi bitcoin là “tiền tự do” phản ánh chiêu trò bán hàng truyền thống của nó là có khả năng chống kiểm duyệt, không thể xem xét và không chịu sự kiểm soát của nhà nước. Đồng thời, việc ông làm mờ đi quyền lực công và lợi ích tài chính tư nhân khi nói đến tiền điện tử đã gây ra một số lo ngại nghiêm trọng về đạo đức và quản trị.
Đọc thêm:Mối tình của Trump với tiền điện tử làm dấy lên lo ngại về xung đột và ảnh hưởng của tổng thống
Nhưng sự đổi mới quan trọng ở đây là Trump không đề xuất một hệ thống tự do thực sự. Đó là một mô hình kết hợp:một mô hình trong đó việc phát hành tiền có thể được tư nhân hóa trong khi quyền kiểm soát chiến lược dự trữ tài chính của Hoa Kỳ – và các câu chuyện chính trị và kinh tế liên quan – vẫn nằm trong tay nhà nước.
Điều này đặt ra những câu hỏi mang tính khiêu khích về tương lai của Cục Dự trữ Liên bang. Liệu nó có thể bị gạt sang một bên không phải do việc bãi bỏ luật pháp mà do sự phù hợp ngày càng tăng của các hệ thống tiền tệ song song được cơ quan hành pháp ban hành? Khả năng đó không còn xa vời nữa.
Theo một bài báo năm 2023 do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế xuất bản, một tổ chức hùng mạnh nhưng ít được biết đến, chuyên điều phối chính sách của ngân hàng trung ương trên toàn cầu:“Việc phân cấp chức năng tiền tệ giữa các chủ thể nhà nước và tư nhân mở ra một kỷ nguyên mới về chủ quyền tiền tệ có thể tranh cãi.”
Nói một cách dễ hiểu, điều này có nghĩa là tiền không còn là lãnh địa duy nhất của các quốc gia. Các công ty công nghệ, cộng đồng phi tập trung và thậm chí cả nền tảng hỗ trợ AI hiện đang xây dựng các hệ thống giá trị thay thế thách thức sự độc quyền của tiền tệ quốc gia.
Những lời kêu gọi giảm bớt vai trò của ngân hàng trung ương trong việc định hình các kết quả kinh tế vĩ mô có liên quan chặt chẽ với sự nổi lên của cái mà Trường Chính sách công Bennett của Đại học Cambridge gọi là “chủ nghĩa dân túy tiền điện tử” – một phong trào chuyển tính hợp pháp từ các nhà kỹ trị không được bầu chọn sang “người dân”, cho dù họ là nhà đầu tư bán lẻ, người khai thác tiền điện tử hay các công ty có quan điểm chính trị.
Những người ủng hộ chương trình nghị sự này cho rằng các ngân hàng trung ương có quá nhiều quyền lực không được kiểm soát, từ thao túng lãi suất đến giải cứu giới tinh hoa tài chính, trong khi những người tiết kiệm thông thường phải gánh chịu chi phí do lạm phát hoặc phí vay cao hơn.
Ở Mỹ, Trump và các cố vấn của ông đã trở thành những người ủng hộ rõ ràng nhất, gắn bitcoin và cái gọi là “stablecoin” (tiền điện tử được thiết kế để duy trì giá trị ổn định bằng cách gắn với một tài sản bên ngoài) với một câu chuyện dân túy rộng hơn về việc giành quyền kiểm soát từ giới tinh hoa.
Sự xuất hiện của hệ thống tiền tệ kép này đang gây ra sự bất an sâu sắc trong các tổ chức tài chính truyền thống. Ngay cả nhà hoạt động kinh tế Yanis Varoufakis – một nhà phê bình lâu năm đối với các ngân hàng trung ương – cũng đã cảnh báo về sự nguy hiểm trong cách tiếp cận của Trump, cho thấy luật pháp về stablecoin tư nhân của Hoa Kỳ có thể cố tình làm suy yếu sự kiểm soát tiền của Fed, đồng thời “tước đi phương tiện để dọn dẹp mớ hỗn độn không thể tránh khỏi” sẽ xảy ra sau đó.
Một số quốc gia đối thủ của Mỹ cũng cảm thấy bất an sâu sắc về cách tiếp cận tiền tệ của nước này - một phần vì cái mà các nhà phân tích gọi là “vũ khí hóa đồng đô la”. Điều này mô tả sự thống trị tài chính của Hoa Kỳ, thông qua Swift và các hệ thống ngân hàng đại lý, từ lâu đã cho phép các biện pháp trừng phạt loại trừ các chính phủ, công ty hoặc cá nhân mục tiêu khỏi nền tài chính toàn cầu một cách hiệu quả.
Những công cụ này đã được sử dụng rộng rãi để chống lại Iran, Nga, Venezuela và các nước khác – gây ra nỗ lực của các quốc gia bao gồm Trung Quốc, Nga và thậm chí một số quốc gia EU nhằm xây dựng các hệ thống thanh toán thay thế và tiền tệ kỹ thuật số, nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la. Như Đại Tây Dương đã đưa ra vào năm 2023, Hoa Kỳ dường như đang “đẩy lùi các đồng minh cũng như đối thủ bằng cách biến đồng tiền của mình thành một cây dùi cui địa chính trị”.
Được thúc đẩy bởi những lo ngại này và mong muốn ngày càng thoát khỏi đồng đô la với tư cách là tiền tệ neo của thế giới, nhiều quốc gia hiện đang hướng tới việc tạo ra các loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) của riêng mình – các loại tiền kỹ thuật số do chính phủ phát hành được hỗ trợ và quản lý bởi các tổ chức nhà nước.
Mặc dù CBDC trực tiếp hoàn toàn đã được sử dụng ở các quốc gia từ Bahamas và Jamaica đến Nigeria, nhưng nhiều quốc gia khác đang trong giai đoạn thử nghiệm tích cực – bao gồm cả đồng nhân dân tệ kỹ thuật số của Trung Quốc (e-CNY). Đã được thử nghiệm ở nhiều thành phố kể từ năm 2019, e-CNY hiện có hàng triệu người dùng trong nước và đến giữa năm 2024, đã xử lý gần 1 nghìn tỷ USD giao dịch bán lẻ.
Một phần quan trọng trong tham vọng của Bắc Kinh là sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số như một hàng rào chiến lược chống lại các hệ thống thanh toán bù trừ bằng đồng đô la, định vị nó như một phần trong kế hoạch rộng lớn hơn nhằm giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào đồng đô la Mỹ trong thương mại quốc tế. Tương tự như vậy, Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã đóng khung đồng euro kỹ thuật số của mình – bước vào giai đoạn chuẩn bị vào tháng 10 năm 2023 – là điều cần thiết cho chủ quyền tiền tệ của châu Âu trong tương lai, đồng thời tuyên bố rằng nó sẽ giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp thanh toán kỹ thuật số ngoài châu Âu (thường do Hoa Kỳ kiểm soát) như Visa, Mastercard và PayPal.
Bằng cách này, CBDC đang trở thành một mặt trận mới trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về việc ai đặt ra các quy tắc về tiền tệ, thương mại và chủ quyền tài chính trong thời đại kỹ thuật số. Khi các chính phủ gấp rút xây dựng và thử nghiệm các hệ thống này, các nhà công nghệ, những người theo chủ nghĩa tự do dân sự và các tổ chức tài chính đang xung đột về cách tốt nhất để thực hiện điều này – và liệu thế giới nên đón nhận hay lo sợ về sự trỗi dậy của các loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương.
Trải nghiệm sử dụng CBDC sẽ giống như các ứng dụng ngân hàng di động ngày nay:bạn sẽ nhận lương trực tiếp vào ví kỹ thuật số, thanh toán ngay lập tức tại cửa hàng hoặc trực tuyến và chuyển tiền cho bạn bè trong vài giây. Điểm khác biệt chính là toàn bộ số tiền đó sẽ được ngân hàng trung ương yêu cầu trực tiếp, được nhà nước bảo lãnh chứ không phải ngân hàng tư nhân.
Ở nhiều quốc gia, CBDC đang được coi là công cụ hiệu quả hơn để hòa nhập kinh tế và mang lại lợi ích xã hội. Một bài báo tham vấn của Ngân hàng Anh năm 2023 nhấn mạnh rằng đề xuất của họ về đồng bảng kỹ thuật số sẽ “tôn trọng quyền riêng tư theo thiết kế” và “không được nhà nước lập trình”. BoE đề xuất rằng nó sẽ không thay thế tiền mặt nhưng sẽ song hành với nó, trong đó mỗi công dân được phép giữ đồng bảng kỹ thuật số ở mức giới hạn nhất định (được đề xuất ở mức 10.000-20.000 bảng Anh) để tránh gây mất ổn định tiền gửi ngân hàng thương mại.
Tuy nhiên, một số nhà phê bình coi CBDC là con ngựa thành Troy để giám sát. Năm 2019, một báo cáo của mạng dịch vụ chuyên nghiệp PWC gợi ý rằng CBDC, nếu không được kiểm soát, có thể củng cố quyền hành pháp bằng cách loại bỏ các tổ chức tài chính trung gian và cho phép chính phủ kiểm soát trực tiếp, có thể lập trình đối với các giao dịch của công dân. Theo báo cáo, điều này có thể có nghĩa là các khoản thanh toán kích thích sẽ hết hạn nếu không được chi tiêu trong vòng 30 ngày hoặc bị khấu trừ thuế tại thời điểm giao dịch. Nói cách khác, CBDC có thể là công cụ mang lại hiệu quả – nhưng cũng có thể là công cụ giám sát chưa từng có.
Một bài báo của Viện CFA năm 2024 đã cảnh báo rằng các loại tiền kỹ thuật số có thể cho phép các chính phủ theo dõi, đánh thuế hoặc chặn các khoản thanh toán trong thời gian thực – những công cụ mà các chế độ độc tài có thể sử dụng. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã gọi sự ra đời của loại “tiền có thể lập trình” này là điều không thể tránh khỏi.
Ví dụ:hãy tưởng tượng, một phụ huynh chuyển 20 bảng kỹ thuật số vào ví CBDC của con họ, nhưng với quy định rằng số tiền này chỉ có thể được chi cho thực phẩm chứ không phải trò chơi điện tử. Khi đứa trẻ sử dụng nó ở siêu thị, khoản thanh toán của chúng được lập trình để các nhà cung cấp của nhà bán lẻ và cơ quan thuế được thanh toán ngay lập tức (15 bảng cho cửa hàng, 3 bảng cho người bán buôn, 2 bảng thẳng đến cơ quan thuế) mà không cần thêm bước nào. Về lý thuyết, ít nhất thì mọi người đều vui vẻ:cha mẹ thấy con tiêu tiền một cách có trách nhiệm, nhà cung cấp được thanh toán ngay lập tức và hóa đơn thuế của nhà bán lẻ được thanh toán tự động.
Về mặt kỹ thuật, các khoản thanh toán có thể lập trình như thế này rất đơn giản đối với CBDC. Nhưng một hệ thống như vậy đặt ra những câu hỏi lớn về quyền riêng tư và tự do cá nhân. Một số nhà phê bình lo ngại rằng CBDC có thể lập trình có thể được sử dụng để hạn chế chi tiêu cho các danh mục không được phê duyệt như rượu và nhiên liệu, tạo ra thời hạn hết hạn cho trợ cấp thất nghiệp hoặc thực thi các mục tiêu về khí hậu thông qua giới hạn dòng tiền. BIS đã cảnh báo rằng CBDC phải được “thiết kế với các biện pháp bảo vệ” để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng, khả năng tiếp cận tài chính và khả năng tương tác xuyên biên giới.
Ngay cả các hệ thống kỹ thuật số có mục đích tốt cũng có thể tạo ra các công cụ giám sát. Các lựa chọn về kiến trúc CBDC, chẳng hạn như cài đặt quyền riêng tư mặc định, quyền truy cập theo cấp độ hoặc thời hạn giao dịch đều có thể định hình phạm vi kiểm soát điều hành được nhúng trong hệ thống. Nếu được thiết kế mà không có sự giám sát dân chủ, những cơ sở hạ tầng này có nguy cơ bị thể chế chiếm đoạt.
Một số dự án thử nghiệm CBDC – bao gồm e-CNY của Trung Quốc, Sand Dollar và eNaira – đã bị chỉ trích vì bỏ qua các đảm bảo quyền riêng tư rõ ràng, khiến các ngân hàng trung ương tương ứng của họ trì hoãn các quyết định về bảo vệ quyền riêng tư theo luật pháp trong tương lai. Theo Norbert Michel, giám đốc Trung tâm thay thế tài chính và tiền tệ của Viện Cato và là một trong những tiếng nói nổi bật nhất của Hoa Kỳ cảnh báo về rủi ro của CBDC:
Một CBDC được triển khai đầy đủ sẽ mang lại cho chính phủ quyền kiểm soát hoàn toàn số tiền đi vào và đi ra khỏi tài khoản của mỗi người. Không khó để nhận thấy mức độ kiểm soát này của chính phủ không tương thích với cả quyền tự do kinh tế và chính trị.
Những lo ngại đang được nêu ra về tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương vượt ra ngoài phạm vi kiểm soát thanh toán cá nhân. Một phân tích gần đây của Rand Corporation đã nhấn mạnh khả năng thực thi pháp luật có thể tăng lên đáng kể như thế nào khi giới thiệu CBDC. Mặc dù điều này có thể tăng cường các nỗ lực ngăn chặn hoạt động rửa tiền và tài trợ cho khủng bố, nhưng nó cũng làm dấy lên lo ngại về “sự leo thang của nhiệm vụ”, theo đó các công cụ tương tự có thể được sử dụng để giám sát hoạt động chi tiêu hoặc chính trị của công dân bình thường.
Mối lo ngại về sự leo thang của nhiệm vụ – ý tưởng rằng một hệ thống được giới thiệu cho các mục tiêu hạn chế (hiệu quả, chống rửa tiền) dần dần mở rộng thành các công cụ kiểm soát rộng hơn – mở rộng sang các lĩnh vực khác của chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số. Trường Bennett đã cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp bảo vệ chính trị và pháp lý, CBDC có nguy cơ trao quyền cho sự giám sát của nhà nước và làm suy yếu sự giám sát dân chủ, đặc biệt là trong một hệ thống toàn cầu được kết nối với nhau.
Việc đặt những câu hỏi khó về thiết kế, quản trị và các biện pháp bảo vệ được tích hợp vào đồng tiền tương lai của chúng ta không phải là phản công nghệ hoặc quá âm mưu. Tính hợp pháp của CBDC sẽ phụ thuộc vào niềm tin của công chúng và sự tin tưởng đó phải có được. Như OECD đã nhấn mạnh, các giá trị dân chủ như quyền riêng tư, lòng tin của người dân và bảo vệ quyền lợi đều phải là một phần không thể thiếu trong thiết kế của CBDC.
Có thể dự đoán được, quan điểm của công chúng về việc chúng ta muốn tiền của mình trông như thế nào trong tương lai là trái chiều. Những căng thẳng mà chúng tôi thấy giữa CBDC tập trung và các giải pháp thay thế phi tập trung phản ánh các triết lý cơ bản khác nhau.
Ở Mỹ, luận điệu dân túy đã tìm thấy cơ sở vững chắc giữa các nhà đầu tư tiền điện tử và các phong trào tự do. Đồng thời, các cuộc khảo sát ở châu Âu cho thấy nhiều người vẫn hoài nghi về việc thay thế quyền lực của ngân hàng trung ương, gắn nó với sự ổn định và đáng tin cậy.
Đối với Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, cuộc tranh luận về bitcoin, tài chính phi tập trung (“DeFi”) và stablecoin là trọng tâm của sức mạnh tài chính Mỹ. Đằng sau cánh cửa đóng kín, một số quan chức Hoa Kỳ lo ngại rằng cả việc sử dụng stablecoin không được kiểm soát và việc áp dụng rộng rãi các CBDC nước ngoài như e-CNY của Trung Quốc sẽ làm xói mòn vai trò trung tâm của đồng đô la và làm suy yếu bộ máy chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ.
Trong bối cảnh này, nỗ lực của Trump nhằm nâng cấp tiền điện tử thành Kho dự trữ Bitcoin chiến lược của Hoa Kỳ mang lại những tác động nghiêm trọng. Mặc dù các quan chức Hoa Kỳ thường tránh bình luận trực tiếp về các động thái mang tính đảng phái, nhưng các tài liệu chính sách của họ nêu rõ vấn đề:nếu tiền điện tử mở rộng ra ngoài ranh giới pháp lý, điều này có thể làm suy yếu sự ổn định tài chính và làm suy yếu chính các công cụ – từ chính sách tiền tệ đến các biện pháp trừng phạt – giúp duy trì sự thống trị toàn cầu của đồng đô la.
Trong khi đó, Thống đốc Ngân hàng Anh, Andrew Bailey, viết trên tờ Financial Times trong tuần này, có vẻ phù hợp hơn với một tương lai tài chính bao gồm stablecoin, đề xuất:“Có thể, ít nhất một phần, tách tiền khỏi cung cấp tín dụng, khi các ngân hàng và stablecoin cùng tồn tại và các tổ chức phi ngân hàng thực hiện nhiều vai trò cung cấp tín dụng hơn”. Trước đây, ông đã nhấn mạnh rằng stablecoin phải “vượt qua bài kiểm tra về tính đơn nhất của tiền”, đảm bảo rằng một bảng Anh luôn bằng một bảng Anh (điều không thể đảm bảo nếu một loại tiền tệ được hỗ trợ bởi tài sản rủi ro).
Đây không chỉ là sự thận trọng vì mục đích thận trọng – nó có cơ sở từ cả lịch sử và các sự kiện gần đây.
Trong Kỷ nguyên Ngân hàng Tự do của Hoa Kỳ vào giữa thế kỷ 19, các ngân hàng được nhà nước cấp phép có thể phát hành tiền giấy (tiền giấy) của riêng họ mà không bị giám sát nhiều. Những “ngân hàng mèo hoang” này thường phát hành nhiều giấy bạc hơn mức họ có thể mua lại, đặc biệt là khi căng thẳng kinh tế ập đến – có nghĩa là những người nắm giữ những giấy bạc đó nhận thấy chúng không có giá trị như tờ giấy in trên đó.
Một ví dụ gần đây hơn là sự sụp đổ của TerraUSD (UST) vào tháng 5 năm 2022. Terra là một loại tiền ổn định được cho là giữ giá trị của nó ở mức 1:1 với đồng đô la Mỹ. Trong thực tế, nó dựa vào các thuật toán và nguồn dự trữ hóa ra lại rất mong manh. Khi niềm tin bị rạn nứt, UST mất đi mức ổn định, giảm từ 1 đô la xuống mức thấp nhất là 10 xu chỉ trong vài ngày. Vụ tai nạn đã xóa sạch giá trị hơn 40 tỷ USD (khoảng 29 tỷ bảng Anh) và làm lung lay niềm tin vào toàn bộ lĩnh vực stablecoin.
Nhưng sự thận trọng về tiền điện tử của Bailey cũng mở rộng sang CBDC. Trong bài phát biểu gần đây nhất tại Mansion House, Thống đốc Ngân hàng Anh cho biết ông vẫn không bị thuyết phục về sự cần thiết của CBDC “Britcoin”, miễn là những cải tiến đối với hệ thống thanh toán ngân hàng (như giúp chuyển khoản ngân hàng nhanh hơn, rẻ hơn và thân thiện hơn với người dùng) tỏ ra hiệu quả.
Cuối cùng, hình thức tiền của chúng ta trong tương lai không phải là vấn đề về công nghệ mà là sự tin tưởng. Trong hướng dẫn mới nhất của mình, IMF nhấn mạnh sự cần thiết phải giành được lòng tin của công chúng chứ không phải giả định điều đó bằng cách lôi kéo người dân, các nhóm giám sát và chuyên gia độc lập vào việc thiết kế CBDC, thay vì cho phép các ngân hàng trung ương hoặc công ty công nghệ lớn đơn phương định hình nó.
Nếu được thực hiện đúng, tiền kỹ thuật số có thể toàn diện hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn các hệ thống ngày nay. Nhưng tương lai đó không được đảm bảo. Mã đã được viết sẵn – câu hỏi đặt ra là:bởi ai và với giá trị gì?
22:09 tối, ngày 10 tháng 10 năm 2025:Bài viết này đã được cập nhật sau khi xuất bản để xóa một câu trích dẫn mà người đọc đánh dấu là đã được sử dụng sai mục đích.
Dành cho bạn:thông tin thêm từ loạt bài Thông tin chi tiết của chúng tôi:
Tại sao các ngân hàng trung ương quá mạnh và đã tạo ra cuộc khủng hoảng lạm phát của chúng ta – bởi chuyên gia ngân hàng, người tiên phong trong việc nới lỏng định lượng
Chào mừng đến với Châu Âu hậu tăng trưởng – liệu có ai có thể chấp nhận thực tế chính trị mới này không?
Ngoài GDP:thay đổi cách chúng ta đo lường tiến độ là chìa khóa để giải quyết một thế giới đang gặp khủng hoảng – ba chuyên gia hàng đầu
2.000 năm lịch sử Trung Quốc tiết lộ điều gì về cơn hoảng loạn công nghệ do AI điều khiển ngày nay – và tương lai của sự bất bình đẳng
Để biết về các bài viết Thông tin chi tiết mới, hãy tham gia cùng hàng trăm nghìn người đánh giá cao tin tức dựa trên bằng chứng của The Conversation. Đăng ký nhận bản tin của chúng tôi .